Παρόντος του Μητροπολίτη Σύρου Δωροθέου Β΄, του Αρχιεπισκόπου Καθολικών Αθηνών Σεβ/τάτου Νικολάου, του Γενικού Διευθυντή της Ελληνικής Βιβλικής Εταιρίας κ. Μιχάλη Χατζηγιάννη αλλά και αρκετών ιερέων, μοναχών και λαϊκών από την Καθολική, την Ορθόδοξη και την Ευαγγελική Εκκλησία, η βραδιά άρχισε με τον χαιρετισμό του Προέδρου της ΚΙΚΕΔΕ κ. Στέφανου Προβελέγγιου.

Συνοψίζοντας την εξαιρετικά ενδιαφέρουσα εισήγησή του θα ήθελα να τονίσω πως επί αιώνες, έκανε αισθητή την παρουσία της, εκτός της μυστηριακής ιερουργικής ιεροσύνης του επισκόπου και του πρεσβυτέρου, η εξ ίσου μυστηριακώς με ανωτέρα χειροτονία και όχι κατωτέρα χειροθεσία μεταδιδόμενη, διακονική ιεροσύνη των διακονισσών, οι οποίες ανήκαν στη μία και μοναδική ιδιότυπη τάξη του γυναικείου κλήρου.

Στο δεύτερο μέρος της εκδήλωσης 7 γυναίκες μίλησαν για τον τρόπο με τον οποίο η κάθε μια διακονεί μέσα στον κόσμο και μέσα στην Εκκλησία και προσπάθησαν να ανακαλύψουν αν οι γυναίκες σήμερα μπορούν να αναγνωριστούν από την Εκκλησία μέσα στη δική τους προφητική χάρη εξασκώντας τα χαρίσματα που ο Δημιουργός μας έδωσε.

Η διαπίστωση μιας κληρικοκρατικής εκδοχής για την εκκλησία, που υπονοεί την έκλειψη και την έλλειψη του λαϊκού στοιχείου, βρίσκει το φυσικό της παρακολούθημα στην επικρατούσα άποψη για το ρόλο της γυναίκας στην εκκλησία. Δεν ξέρω αν ασπάζεστε την άποψη ότι η υποβαθμισμένη θέση της γυναίκας στην εκκλησιαστική ζωή συμπεριλαμβανομένης της αποστολής αλλά και της διοίκησης αποτελεί μέρος του ευρύτερου προβλήματος που είναι η μη συμμετοχή των λαϊκών και η θεολογία να αποτελεί υπόθεση ειδικών και ως επί το πλείστον ανδρών.

Γνωρίζουμε βέβαια πως η πραγματική θέση της γυναίκας αποκαλύφθηκε με τον ερχομό του Χριστού. Παρατηρούμε πως ο Χριστός έκανε τα πάντα προκειμένου οι γυναίκες να βρουν στη διδαχή Του και τη στάση Του την προσωπικότητα και την αξιοπρέπειά τους.

Οι γυναίκες, εξαιτίας του τρόπου συμπεριφοράς του Χριστού έγιναν φύλακες του Ευαγγελικού μηνύματος. Αισθάνθηκαν απελευθερωμένες και αποκατεστημένες οντολογικά. Αισθάνονται λοιπόν την αιώνια αγάπη που εκφράζεται από τον ίδιο το Χριστό.

Η Σαμαρείτισσα, γυναίκα αμαρτωλή, συζητά με το Χριστό τα πιο βαθιά μυστήρια και εκείνη γίνεται οπαδός του και στη συνέχεια η ίδια κηρύττει το Χριστό, ενώ ο διάλογος του Χριστού με τη Μάρθα, την αδελφή του Λαζάρου, για τις αλήθειες της πίστεως είναι από τους σημαντικότερους του Ευαγγελίου.

Τα παραδείγματα συνεχίζονται με την Χαναναία που εκφράζει την άχρονη κραυγή της μάνας, την κραυγή των σπλάχνων εκείνης που νιώθει μέσα της τον πόνο του παιδιού της και κραυγάζει προς το έλεος του Θεού. Και ο Ιησούς εκφράζει εκτίμηση και θαυμασμό για την θηλυκή, την τόσο γυναικεία της απάντηση «Ναι Κύριε, αλλά και τα σκυλιά τρώνε από τα ψίχουλα που πέφτουν από το τραπέζι των κυρίων τους» ( Ματθ. 15,27 ). Και ο Ιησούς δείχνει τη χαρά του «Ω γυναίκα, μεγάλη είναι η πίστη σου. Ας γίνει όπως το θέλεις» ( Ματθ. 15,28 )

Κι ακόμη το μύρωμα στη Βηθανία ο Ιησούς το αντιμετώπισε σαν μια προφητική χειρονομία μέσα σ’ όλη την πληρότητα.

Επίσης δεν μπορεί ν’ αμφισβητηθεί, όπως και τα Ευαγγέλια υπογραμμίζουν, ότι οι γυναίκες στέκονταν πρώτες στα πόδια του Σταυρού. Από τους Αποστόλους μόνο ο Ιωάννης παρέμεινε πιστός ενώ αντιθέτως οι πιστές γυναίκες αποδείχτηκαν πιο δυνατές από τους Αποστόλους, ενώ πρωτύτερα υπήρχαν οι γυναίκες της οδού προς τον Γολγοθά και ακόμα η γυναίκα του Πιλάτου που διεμήνυσε στον άνδρα της να μην πειράξει αυτόν τον αθώο.

Τέλος, γυναίκες ήταν οι πρώτες κοντά στον τάφο του Ιησού, πρώτες αυτές διαπιστώνουν πως είναι άδειος. Πρώτα σε μια γυναίκα εμφανίζεται αναστημένος γι’ αυτό και η Μαρία Μαγδαληνή ονομάστηκε ο «απόστολος των Αποστόλων». Υπήρξε η πρώτη που έδωσε μαρτυρία γι’ αυτόν μπροστά στους αποστόλους.

Όλα αυτά δεν είναι αρκετά για να διασαφηνίσουν και να επικυρώσουν την αλήθεια για την ισότητα του άνδρα και της γυναίκας που και οι δύο πλάστηκαν κατ’ εικόνα και ομοίωση του Θεού;

Εμείς, οι σημερινές γυναίκες πώς επιλέγουμε να αναγγείλουμε την καλή είδηση σε μια εποχή στεγνή και στυγνή που η απόσταση του ανθρώπου από τον Δημιουργό του συνεχώς απειρίζεται; Ποια είναι η προσφορά της Χριστιανής γυναίκας σήμερα; Ποια είναι η θέση μας στην αποστολή της Εκκλησίας με την έννοια του λαού του Θεού; Πώς διαχειριζόμαστε την ευαίσθητη ιδιοσυγκρασία μας και τη θηλυκότητά μας; Και τέλος πώς μας αντιμετωπίζει η Εκκλησία; Η θέση μας είναι σήμερα θέση ανηλίκου ή θέση «αποστόλου»;

Η κ. Γεωργία Γκαραγκούνη, ιατρός, η αδελφή Ειρήνη Φρέρη, νοσηλεύτρια, η κ. Αλεξάνδρα Κόλλια, κοινωνιολόγος, η κ. Υακίνθη Καρβώνη, εθελόντρια, η κ. Έρση Αντωνιάδου, τραπεζικός και η κ. Αμάντα Φωσκόλου, εκπαιδευτικός, απάντησαν στις ερωτήσεις μου αλλά και η ίδια παρενέβην ως νομικός, καταθέτοντας και τη δική μου μαρτυρία και εμπειρία.

Η κ. Γεωργία Γκαραγκούνη και η αδελφή Ειρήνη Φρέρη, η μεν πρώτη ως γιατρός, η δε δεύτερη ως νοσηλεύτρια και μοναχή, μίλησαν για το κίνημα Πίστη και Φως και για την προσφορά τους δίπλα στον πάσχοντα και τον ασθενή. «Ήμουν ασθενής και με επισκεφθήκατε». Επίσης η κ. Γκαραγκούνη κατέθεσε την εμπειρία της και την ιεραποστολική της δράση δίπλα στους μετανάστες Αφγανούς αψηφώντας τον κίνδυνο, ενώ η αδελφή Ειρήνη μας μίλησε για το έργο φιλανθρωπίας στο οποίο συμμετέχει με τη συμπαράσταση του μοναχικού τάγματος στο οποίο ανήκει.

Η κ. Υακίνθη Καρβώνη, σχολίασε την άποψη ότι φιλανθρωπικό έργο ίσον γυναίκα. Μας μίλησε για το ρόλο της στην Κάριτας και για την τόσο λεπτή αποστολή της να επισκέπτεται τους φυλακισμένους. Τόνισε πως οι δυσκολίες στην επικοινωνία με τους κρατούμενους δεν υφίστανται επειδή είναι γυναίκα αλλά μονάχα στην ψυχοσύνθεση και στη δυσπιστία των ανθρώπων αυτών. Ο Χριστός, είπε η κ. Καρβώνη, μας έμαθε πως για όλους υπάρχει μια «συγγνώμη».

Η κ. Έρση Αντωνιάδου και η κ. Αλεξάνδρα Κόλλια, η πρώτη από την Ευαγγελική Εκκλησία και η δεύτερη από την Ορθόδοξη, μίλησαν για το ρόλο της γυναίκας στους κόλπους της κάθε Εκκλησίας, για το πώς αντιμετωπίζονται από τους ιερείς και τους λαϊκούς και για την προσωπική τους δράση στην Εκκλησία τους. Η κ. Αντωνιάδου σαν ιδρυτικό μέλος του Ελληνικού Τμήματος του Οικουμενικού Φόρουμ Ευρωπαίων Χριστιανών Γυναικών και σαν εθελόντρια στο έργο της Ελληνικής Βιβλικής Εταιρίας, μας ενημέρωσε για τη δράση της σ’ αυτούς τους δύο φορείς οικουμενισμού ενώ η κ. Κόλλια κατέθεσε την εμπειρία της σαν κατηχήτρια.

Η κ. Αμάντα Φωσκόλου μίλησε για την εμπειρία της σαν γυναίκα – κατηχήτρια. Τη σπουδαιότητα του κατηχητικού έργου την κατανοούμε όλοι και όλοι λίγο πολύ βλέπουμε ότι οι κατηχήτριες είναι γυναίκες. Θελήσαμε να μάθουμε τι παραπάνω έχει να προσφέρει μια γυναίκα κατηχήτρια από έναν άντρα. Η εκκλησία, που της εμπιστεύεται αυτά τα παιδάκια σ’ αυτή την τόσο τρυφερή ηλικία για να τους διδάξει την πίστη, γιατί της δείχνει δυσπιστία σε άλλα πράγματα; Η κ. Φωσκόλου υποστήριξε ότι κάθε κατηχητής, άνδρας ή γυναίκα προσφέρει στα παιδιά τα ίδια πράγματα, απλά η γυναίκα είναι πιο ευαίσθητη και αφουγκράζεται σαν μάνα τις ανησυχίες του κάθε παιδιού. Σαν καθηγήτρια όμως η κ. Φωσκόλου σ’ ένα δημόσιο εκκοσμικευμένο σχολείο, στη σημερινή εποχή που όλα, και ιδιαίτερα η θρησκεία, βρίσκονται υπό αμφισβήτηση, σήμερα που συζητιέται στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο αλλά και στην πατρίδα μας η «προσβολή» της θρησκευτικής ελευθερίας του ατόμου, όταν υπάρχει ο εσταυρωμένος στις σχολικές αίθουσες, μας είπε πως «Η υπομονή, η διαθεσιμότητα και κυρίως η αγάπη για όλα τα παιδιά πρέπει να είναι ο γνώμονας των ενεργειών μας. Αγάπη για το κάθε παιδί ξεχωριστά γι αυτό που είναι».

Σαν συντονίστρια αλλά και συμμετέχουσα στο στρογγυλό τραπέζι παρενέβην δύο φορές καταθέτοντας κι εγώ τη μαρτυρία μου σαν δικηγόρος που, εκτός των άλλων, ασχολούμαι με τις ακυρώσεις γάμων στο Καθολικό Εκκλησιαστικό Δικαστήριο. Είναι γνωστό πως σύμφωνα με τη διδασκαλία της Καθολικής Εκκλησίας ο γάμος είναι ένα μυστήριο του οποίου οι βασικές ιδιότητες κατά το Κανονικό Δίκαιο είναι η ενότητα και το αδιάλυτο, που πηγάζουν προαιώνια από την καρδιά του Θεού. Σε μια εποχή λοιπόν που τα πάντα αμφισβητούνται, που τα διαζύγια έχουν αυξηθεί κατακόρυφα, που οι νέοι δεν έχουν ερείσματα και που η επιπολαιότητα στη σύναψη σχέσεων είναι φαινόμενο καθημερινό, το Εκκλησιαστικό Δικαστήριο καλείται να κρίνει αν ένας γάμος είναι άκυρος, μ’ άλλα λόγια δεν έχει υπάρξει ποτέ, εφόσον αποδειχτούν ως αληθινοί οι επικαλούμενοι λόγοι. Πολλοί, πριν έρθουν σε μένα έχουν συζητήσει με κάποιον ιερέα, ο οποίος κατ’ αρχήν διαβλέπει αν υπάρχει βασιμότητα στους ισχυρισμούς εκείνου που ζητά την ακύρωση. Άλλοι πάλι έρχονται κατ’ ευθείαν στον δικηγόρο. Η οικογένειά μου, το σχολείο μου (υπήρξα μαθήτρια του St. Joseph), ο ρόλος μου σαν μητέρα, αλλά και η ευαισθησία μου σαν γυναίκα, με έχουν κάνει να θεωρώ την οικογένεια ιερή. Προσπαθώ λοιπόν πρώτα απ’ όλα να σώσω το γάμο που οι συγκυρίες προσπαθούν να διαλύσουν. Έχω αντιμετωπίσει ανθρώπους που μου προσέφεραν χρήματα πολύ περισσότερα από την συνήθη αμοιβή, προκειμένου να τους βοηθήσω να «κατασκευάσουν» λόγους ακύρωσης του γάμου τους. Η συνείδησή μου δεν μου το επέτρεψε. Με όλες μου τις δυνάμεις και τις γνώσεις παλεύω να ακυρώσω ένα γάμο, όταν υπάρχει βάσιμος λόγος, για να μπορέσει ο ενδιαφερόμενος να αποκαταστήσει τη σχέση του με την Εκκλησία, που κλονίστηκε μετά από ένα διαζύγιο, αποδεικνύοντας πως και η δικηγορία μπορεί να είναι αποστολή. Αλλά άλλο τόσο δυσάρεστη γίνομαι όταν μου ζητούν να κοροϊδέψω το Δικαστήριο. Μπορούμε να κοροϊδέψουμε τον ίδιο το Θεό;

Εκτός από το Εκκλησιαστικό Δικαστήριο, ο Πρόεδρος της Συνοδικής Επιτροπής της Καθολικής Ιεραρχίας για την Οικογένεια και την Προστασία της Ζωής μου εμπιστεύτηκε από πέρσι τη θέση της γραμματέως αυτής της επιτροπής. Οικογένεια, παιδιά, Ζωή, αξίες που χρειάζεται να αγωνιστεί μια γυναίκα για να συνεχίσουν να υπάρχουν. Βοηθώ λοιπόν στο έργο αυτής της επιτροπής με γνώμονα μόνο την αγάπη μου σαν χριστιανή σύζυγος και μητέρα.

Η δεύτερη παρέμβασή μου είχε να κάνει με τη χαρά, την τιμή και κυρίως την αποστολή να συμμετέχω στο συντονιστικό όργανο της ποιμαντικής επιτροπής της Καθολικής Αρχιεπισκοπής Αθηνών. Η επιτροπή αυτή είναι 7μελής και συμμετέχουμε 3 γυναίκες, 2 ιερείς και 2 άνδρες λαϊκοί. Η επιτροπή αυτή μελετά και προτείνει στον Επίσκοπο τις μεθόδους υλοποίησης αποφάσεων του κλήρου και των συνάξεων, οργανώνει τις παναθηναϊκές θρησκευτικές εκδηλώσεις, προετοιμάζει και υποβάλλει προς έγκριση στην διευρυμένη ποιμαντική επιτροπή της Αρχιεπισκοπής θέματα ποιμαντικά που αφορούν την κατήχηση των παιδιών αλλά και την αναζωογόνηση της πίστης μας. Μ’ άλλα λόγια ο Επίσκοπός μας έχει συμβούλους ΚΑΙ γυναίκες. Δεν γνωρίζω αν είναι γενικευμένο κάτι τέτοιο ή έχει να κάνει με την ευρύτητα πνεύματος κάθε Ιεράρχη. Εδώ στην Αθήνα όμως έχω την αίσθηση, ειδικά τα τελευταία χρόνια, πως το πρόβλημα με ορισμένους δεν είναι η συμμετοχή των γυναικών στην Εκκλησία και μάλιστα σε ρόλους αρκετά σοβαρούς, αλλά η επιφυλακτικότητα στην αποδοχή των λαϊκών γενικότερα.

Πρέπει επίσης να ειπωθεί πως πριν από λίγες ημέρες και συγκεκριμένα στις 21 Ιανουαρίου στη Ρώμη, ο πάπας Βενέδικτος ονόμασε μια γυναίκα λαϊκό ως β’ γραμματέα, δηλαδή το νούμερο 3 ιεραρχικά, του Ποντιφικού Συμβουλίου Δικαιοσύνη και Ειρήνη, διαδεχόμενη έναν Επίσκοπο στη θέση αυτή. Στο ανακοινωθέν που εξεδόθη από την Αγία Έδρα τονίζεται ότι και ο αείμνηστος πάπας Ιωάννης Παύλος Β΄ είχε υπογραμμίσει την ανάγκη μιας πιο ευρείας και ενδεικτικής συμμετοχής των γυναικών στη ζωή της Εκκλησίας. Έτσι λοιπόν σύμφωνα πάντα με το ίδιο ανακοινωθέν, η παρουσία μιας γυναίκας λαϊκού στο προεδρείο του Ποντιφικού Συμβουλίου Δικαιοσύνη και Ειρήνη, καταδεικνύει τη μέριμνα της Εκκλησίας για την προώθηση της αξιοπρέπειας και των δικαιωμάτων της γυναίκας μέσα στον κόσμο.

Είδαμε λοιπόν ότι οι γυναίκες σήμερα συμπαραστέκονται στην Εκκλησία σε χώρους όπως είναι η ποιμαντική, η κατηχητική, η ιεραποστολική, η κοινωνική αποστολή της. Εκείνο όμως που κατά τη γνώμη μου χρειάζεται ακόμη είναι η πληρέστερη συμμετοχή του λαϊκού στοιχείου στη ζωή και τη διοίκηση της Εκκλησίας, είτε είναι άνδρες είτε γυναίκες. Αντί η Εκκλησία να αναζητεί άλλους τρόπους για να γίνει αποδεκτή, σήμερα που καθημερινά αμφισβητείται, είναι προτιμότερο να εμπλέξει τους πιστούς στις υποθέσεις της, έτσι ώστε να θεωρούν ότι είναι δικές τους υποθέσεις. Θεωρώ πως η αρχή της συμμετοχής είναι μια βασική αρχή για τη δράση των ανθρώπων σήμερα. Οι λαϊκοί συμμετέχοντας, κατανοούν ως προσωπικές τους υποθέσεις τα ζητήματα της Εκκλησίας και αναπτύσσουν δημιουργικές πρωτοβουλίες. Ας απαλλαγεί λοιπόν η Εκκλησία από το συγκεντρωτικό και ιεραρχικό μοντέλο διοίκησης, κατάλοιπο μιας εποχής πατριαρχικής και ανδροκρατικής, γιατί Εκκλησία δεν είναι μόνο ο κλήρος αλλά όλος ο λαός, άνδρες και γυναίκες, παιδιά του Θεού. Όσο για τις γυναίκες, πιστεύω πως, όπως ο Χριστός μέσα στο Ευαγγέλιο έδινε σε εκείνες το ρόλο του μάρτυρα, όσο ασυνήθιστο και αν ήταν στην εποχή του, ενώ στους άνδρες ζητούσε να του ετοιμάσουν το Πάσχα, έτσι και η Εκκλησία σήμερα οφείλει να σοφιστεί με ποιο τρόπο θα αναγνωριστούν μέσα στη δική τους προφητική χάρη και θα εξασκήσουν αυτό το χάρισμα διότι ο Ιησούς θέλησε να το καταστήσει απαραίτητο στους ίδιους τους αποστόλους και συμπληρωματικό της δικής τους ιδιαίτερης αποστολής. Τότε θα ισχύσει πραγματικά ότι «ουκ ένι άρσεν και θήλυ, πάντες γαρ υμείς εις εστέ εν Χριστώ Ιησού» (Γαλ. 3,28)

Μαρία Σικ