Ο Δον Κιχώτης

στις παιδικές Κατασκηνώσεις της Αρχιεπισκοπής στη Μεσογγή!

…μια ζωή γεμάτη περιπέτεια!

Για μια ακόμη χρονιά, με πολύ κόπο και πολλές θυσίες, αλλά με μεράκι για τα παιδιά μας και αγάπη γι αυτά, η ομάδα των εμψυχωτών της κατασκήνωσης για τα παιδιά της ηλικίας από 6 έως 11 ετών, δηλαδή του Δημοτικού, όπως λέμε, ετοίμασε και συνεχίζει να ετοιμάζει τη φετινή κατασκήνωση.

«ΕΣΕΙΣ ΔΩΣΤΕ ΤΟΥΣ ΝΑ ΦΑΝΕ» Λκ. 9

Η Λιτανεία της Αγίας Δωρεάς της Κέρκυρας

Με την λαμπρότητα και τη μεγαλοπρέπεια που επιβάλλει μια παράδοση που υπερβαίνει τα 600 έτη, γιορτάστηκε και φέτος η πανήγυρη της Αγίας Δωρεάς στην Κέρκυρα. Για τους Καθολικούς του νησιού, αλλά και για τους Ορθοδόξους, η Γιορτή αυτή αποτελεί μια από τις πιο σημαντικές παραδόσεις στη μακραίωνη ιστορία του τόπου αυτού.

 Πράγματι οι μαρτυρίες που αναφέρονται στην τελετή αυτής της θρησκευτικής εορτής στην Κέρκυρα, η οποία Θεσπίστηκε στην Καθολική Εκκλησία με την Βούλα του Πάπα Ουρβανού Δ΄, “transiturus de hoc mundo”, ανέρχονται στα τέλη του 13ου με αρχές 14ου αιώνα.

Η Βενετία επισημοποίησε την τέλεση της Αγίας Δωρεάς το 1295, ως σημαντικής πλέον εορτής στην επικράτειά της, με διάταγμα του Μεγάλου Συμβουλίου, ενώ το 1407 προστέθηκε στις τελετουργίες της Γαληνοτάτης Δημοκρατίας μια λιτανεία της Αγίας Δωρεάς με τη διακήρυξη ότι η τελετή αυτή προέτρεπε τους υπηκόους στην απόδοση προσκύνησης προς τον Ένδοξο Κύριο Ιησού Χριστό και την τιμή προς την Πατρίδα¹ με την υποχρέωση να τελείται σε όλες τις κτίσεις της. Η Λιτανεία αυτή τελούνταν, χρόνο με το χρόνο, όλο και με μεγαλύτερη λαμπρότητα.²

 Στην Κέρκυρα, η Λιτανεία της Αγίας Δωρεάς υπήρξε η λαμπρότερη από όλες τις θρησκευτικές τελετές του νησιού κατά την Βενετική περίοδο. Οι Βενετοί μετέφεραν στην Κέρκυρα τις θρησκευτικές τους συνήθειες και τα εορταστικά τους έθιμα, τα οποία αν και προσαρμοσμένα στις τοπικές συνήθειες και παραδόσεις, παρέμειναν πολύ κοντά στα πρότυπά τους και αποτέλεσαν με τη σειρά τους πρότυπα για παρόμοιες τελετές και θρησκευτικές εκδηλώσεις, οι οποίες συνεχίζονται μέχρι και σήμερα και μάλιστα είναι μοναδικές στον ελλαδικό χώρο. Ας σκεφτούμε τις ιδιαίτερες μουσικές και τα Επτανησιακά θρησκευτικά άσματα, τα οποία σώζονται τόσο στην Καθολική όσο και την Ορθόδοξη παράδοση. Τις λιτανείες του Αγίου Σπυρίδωνα και τις άλλες λιτανείες, με το ιδιαίτερο τυπικό τους, καθώς και αυτή των Ιερών Επιταφίων της Μεγάλης Παρασκευής. Τη χρήση της καθαρά λατινικής «ουρανίας» (Baldacchino) σε πολλές λιτανείες των Όρθοδόξων του νησιού, αλλά και των άλλων νησιών του Ιονίου. Στη Λιτανεία της Αγίας Δωρεάς κατά τη Βενετική περίοδο, συμμετείχαν οι κληρικοί και των δύο Εκκλησιών, Ορθόδοξοι και Καθολικοί. Όπως αναφέρει η ιστορικός Αλίκη Νικηφόρου, ο Πρωτοπαπάς, κάθε χρόνο, μερικές μέρες νωρίτερα έστελνε πρόσταγμα στους πρωτοπαπάδες των επαρχιών της υπαίθρου καλώντας τους να μεριμνήσουν ώστε να παρευρεθούν όλοι οι ιερείς στην Λιτανεία της Αγίας Δωρεάς.³ Η Λιτανεία αυτή, μέχρι τα τέλη του 18^ου αιώνα τελούνταν το πρωί της ημέρας της εορτής αμέσως μετά από την τέλεση της Θείας λειτουργίας. Από τα τέλη όμως του 18^ου αιώνα και στις αρχές του 19^ου αρχίζει να γίνεται το απόγευμα με την αιτιολογία πως η πορεία κάτω από τον καυτό ήλιο είναι ανυπόφορη.⁴

Από την αρχή της καθιέρωσής της, την πομπή πλαισίωναν, έκτος από τον Ιερό Κλήρο και των δύο Εκκλησιών, όλοι οι άρχοντες και οι επίσημοι της πόλης και του νησιού. Μάλιστα για να τονιστεί η σπουδαιότητα της τελετής αυτής και να αποδοθεί τιμή προς το ιερό μυστήριο της Αγίας Ευχαριστίας, την ουρανία, κάτω από την οποία ο Καθολικός Αρχιεπίσκοπος λιτάνευε την Θεία Ευχαριστία, κρατούσαν στην αρχή οι Βενετοί επίσημοι, οι δύο Σύμβουλοι, ο Βάιλος και ο Γενικός Προβλεπτής Θαλάσσης, και στην επιστροφή προς της Καθολική Μητρόπολη οι εκπρόσωποι του Κερκυραϊκού Συμβουλίου. Υπήρχε μέχρι και πριν από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο στην Κέρκυρα, η Αδελφότητα της Αγίας Ευχαριστίας, της οποίας το παρεκκλήσιο ακόμη σήμερα σώζεται στον Καθολικό Μητροπολιτικό Ναό, τα μέλη της οποίας είχαν αναλάβει την υποχρέωση να ετοιμάζουν όλα τα απαραίτητα για την σωστή τέλεση της Λιτανείας. Η πορεία που ακολουθούσε η Λιτανεία αυτή ήταν διαφορετική από τη σημερινή και πολύ μεγαλύτερης διάρκειας. Σημαντικές στάσεις της, ήταν αυτές στα δύο φρούρια του νησιού, όπου ο Αρχιεπίσκοπος με το ιερό εκθετήριο που περιείχε την Αγία Κοινωνία, ευλογούσε τα τείχη της πόλης, θέλοντας να δηλώσει την προστασία του Χριστού στην πόλη της Κέρκυρας, καθώς και η στάση στο λιμάνι, όπου τα πλοία χαιρέτιζαν με σφυρίγματα το πέρασμα της Λιτανείας.

Μετά από αυτή τη σύντομη ιστορική διαδρομή, είναι εύκολο να καταλάβει κάνεις την τόσο μεγάλη σημασία που ακόμη και σήμερα προσδίδει ολόκληρος ο κερκυραϊκός λαός στη Λιτανεία αυτή της Αγίας Δωρεάς. Η Λιτανεία των Καθολικών αποτελεί ένα θρησκευτικό και κοινωνικό γεγονός για όλο τον κερκυραϊκό λαό.

 Το πρωί της Κυριακής, όπως συνηθίζεται, τα παιδιά που έχουν ετοιμαστεί με την κατήχηση όλη τη χρονιά, μεταλαβαίνουν για πρώτη φορά. Είναι η «Πρώτη Κοινωνία», σημαντικό μέρος του εορτασμού της Αγίας Δωρεάς για τους πιστούς της Κέρκυρας.

Στη Θεία Λειτουργία που τέλεσε ο Αρχιεπίσκοπος π. Ιωάννης μαζί με τους δύο εφημερίους, μίλησε στα παιδιά και τα προετοίμασε πνευματικά για να λάβουν το μεγάλο αυτό μυστήριο και να αισθανθούν την ένωσή τους με τον ίδιο το Χριστό, αφού όπως τους είπε, στη διαλογική συζήτηση που είχε μαζί τους, γίνονται «Σώμα Χριστού», δηλαδή Εκκλησία. Συγκινητική η όλη τελετή, τόσο για τα παιδιά που πρώτη φορά μεταλάβανε, όσο και για τους γονείς τους και τους συγγενείς τους, οι οποίοι ξαναζούσαν στα πρόσωπα των παιδιών τους, όπως μου έλεγαν με νοσταλγία, τη δική τους Πρώτη Κοινωνία. Ο Αρχιεπίσκοπος τους ευχήθηκε μάλιστα να θυμούνται κι εκείνα μετά από πολλά χρόνια αυτή τη στιγμή και να μην απομακρυνθούν ποτέ από το Χριστό και την Εκκλησία Του. Μετά από την όμορφη τελετή ακολούθησε ένα μικρό κέρασμα για τα παιδιά και τους γονείς τους. Το απόγευμα, με την τέλεση της Θείας Λειτουργίας και πάλι στον Ενοριακό Ναό της Ιεράς Καρδίας του Ιησού, άρχισε η φετινή Αγία Δωρεά. Στην πορεία προς την Πλατεία του Αγίου Ιακώβου συμμετείχε η πομπή, με τον Αρχιεπίσκοπο, τους εφημερίους, ιερείς που κατέφθασαν στην Κέρκυρα από την Ιταλία, τη Μάλτα και άλλα μέρη της Ελλάδας, τους ιερείς της Ιεράς Μητροπόλεως Κερκύρας, τους οποίους ο Σεβασμιότατος μητροπολίτης κ. Νεκτάριος απέστειλε ως εκπροσώπους του, τα παιδιά της Πρώτης Κοινωνίας και του Χρίσματος, τους νέους και τις νέες της τοπικής μας εκκλησίας, τις μοναχές, τον Ερυθρό Σταυρό, τα αγήματα των προσκόπων, τις πολιτικές και στρατιωτικές αρχές του νησιού μας, ενώ οι μπάντες παιάνιζαν δοξαστικές μελωδίες και οι ιερείς ανέπεμπαν δεήσεις και προσευχές. 

Στην Πλατεία μπροστά στον ιερό Καθολικό Μητροπολιτικό Ναό, όπου είχε στηθεί ειδική εξέδρα με την μέριμνα του Δήμου Κερκυραίων, ο Αρχιεπίσκοπος απηύθυνε δέηση και μαζί με όλους τους πιστούς προσκύνησε το Αγιότατο Μυστήριο. Έπειτα, αφού αναγγέλθηκε το Άγιο Ευαγγέλιο από τον Ευαγγελιστή Λουκά, που αφορούσε τον πολλαπλασιασμό των άρτων, όπως αναφέρεται στο ένατο κεφάλαιο του προαναφερθέντος ευαγγελίου, ο Σεβασμιότατος Αρχιεπίσκοπος εξήγησε στους πιστούς το θέμα της φετινής πανηγύρεως της Αγίας Δωρεάς, το οποίο ήταν «Εσείς δώστε τους να φάνε». Ακολούθησε η ανάγνωση του χαιρετισμού του Μητροπολίτη Κερκύρας από τον εκπρόσωπό του και έπειτα οι νέοι απηύθυναν δεήσεις. Η Χορωδία του Μητροπολιτικού Ναού, με τις πολύ καλές φωνές των μελών της, συνόδευε όλη την τελετή. Με την ευλογία που ο Αρχιεπίσκοπος χορήγησε υψώνοντας το ιερό εκθετήριο με τη Θεία Ευχαριστία και την ανάκρουση του Εθνικού Ύμνου, έληξε αυτή η τόσο λαμπρή και κατανυκτική τελετή. Μετά από την εναπόθεση της Αγίας Ευχαριστίας στο Ιερό Αρτοφόριο του Ντόμου, ο Αρχιεπίσκοπος δεξιώθηκε τις Αρχές και το λαό στις αίθουσες της Αρχιεπισκοπής.

Π. Μάριος Ρήγος